محمدسلیم عباسی

کارشناسان تولید را ایجاد فایده و مطلوبیت برای ارضای خواسته‌های افراد می‌دانند؛ در عین حال تولید، رشته‌ای از فعالیت‌های انسانی است که عوامل تولید توسط آن‌ها با یکدیگر ترکیب شده و کالاها و خدمات مورد نیاز افراد را فراهم می‌کند. تولید کردن یعنی ایجاد فواید اقتصادی جدید. مفهوم تولید، علاوه‌بر جریان تغییر کالاها، شامل کلیه خدماتی است که در بهبود فایده کالا مؤثر بوده و به‌هنگام نیاز در دسترس افراد قرار می‌گیرند

سه منبع عمده که جهت به سرانجام رسیدن تولید مورد نیاز است عبارتند از:

منابع طبیعی

سرمایه مادی

منابع انسانی

این یادداشت با تاکید بر نقش کلیدی منابع انسانی در موضوع تولید به تبیین این جایگاه از چشم انداز آموزش، مهارت‌ افزایی و توانمندسازی می‌پردازد و با رویکرد آسیب شناسی در بازارکار کشور، فقدان تخصص انسانی در این مقوله را بررسی خواهد کرد

بدون شک نیم نگاهی به شعارهای دو دهه اخیر کشور که توسط مقام معظم رهبری تببین شده‌اند موئید این نکته است که امروز مسئله اول کشور اقتصاد و تولید است، دو کلید واژه که ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر دارند.

اقتدار ملی و اشتغال آفرینی، خدمت‌گذاری، پاسخگویی، همبستگی ملی و مشارکت عمومی، نوآوری و شکوفایی، اصلاح الگوی مصرف، همت مضاعف و کار مضاعف، جهاد اقتصادی، تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی، حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی، اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی، اقتصاد مقاومتی اقدام و عمل، اقتصاد مقاومتی تولید و اشتغال، حمایت از کالای ایرانی، رونق تولید، جهش تولید، تولید مانع زدایی‌ها و پشتیبانی‌ها همه و همه کلید واژگانی هستند که بر محور غنی سازی و توانمندی نیروی انسانی سخن از توسعه، تولید، اقتصاد پویا و اشتغال مولد می‌رانند.

با توجه به این نکته که مقام معظم رهبری هدف از طرح شعار سال را در مرحله اول جهت دادن به سیاست‌های اجرائی و عملکرد مسئولین دولتی و مسئولین حکومتی، و در مرحله بعدی، توجه افکار عمومی به این کلید واژه‌ها ذکر کرده‌اند، ذکر این نکته نیز ضروری است که دلیل دغدغه‌های بالاترین مقام کشور در دو دهه اخیر که بر حول محور اقتصاد و ایجاد شکوفایی و رونق در آن با تاکید بر نقش و اهمیت تولید حوزه رقم خورده است با اهمیت راهبردی این حوزه ارتباط مستقیم دارد.

همانطور که در ابتدا یادداشت ذکر شد از عوامل دخیل در امر تولید از سه عامل به عنوان عوامل اصلی یاد می‌شود که البته مشکلات متاثر از موارد اول و دوم که در حال حاضر نفس‌های تولید را در کشور به شماره انداخته‌اند به اختصار و تیتروار می‌توان به: کمبود نقدینگی، مشکلات ناشی از عدم امکان تبادلات ارز و سرمایه، استقراض به نظام بانکی، چالش‌های مالیاتی، قوانین و مقررات متناقض، ناکارآمدی صنعت حمل‌ و نقل، افزایش تصاعدی قیمت مواد اولیه، نوسانات نرخ ارز، رکود حاکم بر بازار و افزایش هزینه‌های سربار در کنار کاهش ظرفیت اسمی کارخانجات اشاره کرد.

غالبا در تحلیل احصای چالش‌های تولید نیز از موارد فوق الاشاره بعنوان مشکلات و معضلات روزمره و قابل اندازه‌گیری این مبحث یاد می‌شود و حضور پر رنگ و در قالب اعداد و ارقام این پارامترها باعث می‌شوند یکی از مهمترین چالش‌های حوزه تولید کمتر مورد توجه قرار بگیرد.

بازخوانی نقش منابع انسانی به عنوان نیروی کار ماهر در امر تولید و در قالب یکی از سه عامل اصلی موثر بر این حوزه نشان می‌دهد که در کنار چالش‌های مادی، سرمایه‌ای و فرآیندی، نیروی انسانی می‌تواند از عمق تاثیرگذاری بیشتری نسبت به عناوین مطرح شده، برخوردار باشد.

کاهش بهره‌وری متاثر از نیروی کار غیر متخصص، افزایش هزینه‌های سربار ناشی از استفاده از نیروی کار خارجی، افزایش حوادث کار و تحمیل هزینه‌های پرت و افتادن در تله مونتاژ و تقلید همه و همه از عوارض جبران ناپذیری هستند که با وجود عوامل مادی و سرمایه‌ایی کمتر به آنها توجه می‌شود و کارفرمایان علیرغم درک درست مسئله، مهارت تجزیه و تحلیل کاربردی حل آن را با وجود بازار ضعیف تولید مهارت در کشور ندارند.

برخلاف شعارهای مرسوم، نگاه هزینه‌ای به آموزش در حوزه‌های صنعت، معدن، خدمات و حتی فرهنگ و هنر درکنار کمیت گرایی چرخه معیوب تولید مهندس توسط نظام آموزش عالی کشور، ناچیز بودن سهم آموزش مهارتی از برنامه آموزش کشور، فقدان الگوی تخصص‌پروری کارا، متناسب نبودن عرضه و تقاضای مهارت، باعث بروز بحران فقدان نیروی فنی لازم در قد و قواره تکنسین در کشور شده است، چالشی که از آن باید تحت عنوان: تازیانه فقر مهارتی بر تن تولید نام برد و یاد کرد.